نظام دادگستری ایران پیش از مشروطه، انباشته از بیعدالتیها و ستمهایی است که بر مردم ایران رفته است. مطالعات تاریخی نشان میدهد در طول سلطنت قاجاریان از آغامحمدخان تا سپیدهدم مشروطه، دو نوع دادگاه در ایران وجود داشته است: دادگاههای شرع که به امور مدنی و حقوقی میپرداختند و دادگاههای عرفی که به امور مربوط به نظم عمومی و پروندههای کیفری رسیدگی میکردند و ریاست این دادگاهها بر عهدهی حاکمان و ارکان دولتی بود. احکام صادر شده از دادگاههای عرفی کارنامهای بس نادرخشان در اذهان مردم به جا گذاشت.
فقدان اصول و قانونِ تشکیلاتِ دادگستری از یک سو و سوءاستفادههایِ فراوان حاکمان- در مقام قضاوت – از سوی دیگر، «تاسیس عدالتخانه» را به یکی از اصلیترین و مشروعترین شعارهای مشروطهخواهان تبدیل کرد. بررسی و تدقیق در فرآیند رسیدگیهای حقوقی و کیفری در عصر قاجارِ پیش از مشروطه نشان میدهد که دولت مرکزی نه تنها توان کنترل و نظارت بر نحوهی صدور حکم را نداشت، بلکه خود عامل بینظمی و بیسامانی به شمار میرفت. نیاز مردم ایران به داشتن «عدالتخانه» در آستانهی مشروطه، وقتی به درستی درک خواهد شد که با دقت و وسواسی علمی به وضعیتِ «عدلیه» پیش از مشروطه پرداخته شود.
عنوان: نگاهی اجمالی به دادگستری ایران دوران قاجاراز برآمدن آغامحمدخان قاجار تا سپیدهدم مشروطه
سخنران: آقای یزدان والینژاد، دانشجوی دورهی دکتری حقوق، دانشگاه پوآتیه، فرانسه
زمان: شنبه ١۹ ماه فوریه ۲۰۱۱ برابر ۳۰ بهمن ماه ۱۳۸۹ ساعت ۴ تا ۶ نیمروز
جا: دانشگاه کنکوردیا، ساختمان هال، طبقهی ششم، اتاق ۶۲۹
۱۴۵۵ خیابان مزونوو غربی، نبش مککای، متروی گی-کنکوردیا
